Çalışan kişilerin primlerinin yatırılmaması nedeniyle işverene sigortasız işçi çalıştırma cezası idari yaptırım kararı olarak uygulanmaktadır. Bu uygulama ile kesilen ceza tutarı çalışan kişi ve süresine göre değişiklik göstermektedir.
Emek veren işgücüne işveren tarafından yatırılan primler sigorta olarak tanımlanmaktadır. Bu aşamada her işveren çalışanına sigorta yaptırmakla yükümlüdür. Ancak bazı işverenler kaçak olarak işçi çalıştırma yoluna gider. Bu anlamda sigortasız işçi çalıştırma cezası kime verilir gündem olmaktadır. İşverenler tarafından daha çok bilinçli olarak yapılan bu ihmal çalışanları mağdur ederken yasal olarak suç işlenmiş olunur.
İçindekiler
Toggle2008 yılından itibaren yürürlüğe giren 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda sigortasız kaçak işçi çalıştırma ve cezaları ile ayrıntılara yer verilmiştir. İşçiler özellikle sigortasız çalışan işçi ceza alır mı sorusuna yanıt arar. İşverene bu aşamada ağır cezalar söz konusu olurken çalışan işçilere cezai hüküm bulunmamaktadır. Yeni yıl ile birlikte yeni düzenlemeler gerçekleştirilebilir. Bu sebeple 2023 Sigortasız Kaçak İşçi Çalıştırmanın Cezası Nelerdir? Sorularına yanıtlar aransa da 2008 yılından itibaren aynı kanun ile idari yaptırım kararları uygulanmaktadır. Örneklerle verecek olursak;
Cezai müeyyideler uygulanmaktadır.
Sigortasız işçi çalıştırma cezası
2023 yılında sigortasız işçi çalıştırmanın cezası için öncelikli olarak tespit yapılması gerekir. Tespitlerin sağlanması halinde ise söz konusu işçinin en az bir yıl sigortası yatırılmadan çalıştırıldığı belirlenmesi sonucu işverene 14 asgari ücrete kadar idari yaptırım cezası verilmektedir. Böylelikle 1 yıl sigortasız işçi çalıştırma cezası 14 asgari ücret ile yaklaşık olarak toplam140 bin lira ceza kesilmesi söz konusu olur.
Sigortasız olarak emek gösteren kişinin mağduriyetinin giderilmesi için işçi başvuru yapabilir. Bu başvuru öncesi kişiler genel olarak sigortasız işçi şikayet ederse ne olur? Sorusuna yanıt arar. Nitekim ağır cezaları ve sonuçları söz konusu olur. Ancak şikayet eden kişi için bu cezalar mümkün değildir. İşverene verilen bu cezalar ile sigortasız çalışan işçiye her herhangi bir para cezası olmamaktadır.
Sigorta primi ödenmeden kayıt dışı olarak emek gösteren işçi çalıştırma yasal olarak yasaktır. Bu anlamda tespit edilmesi halinde 1 günlük sigortasız işçi çalıştırma cezası dahi kesilebilmektedir. Kişi işe başladığı gün dahil olmak üzere SGK ile kaydı yapılması gerekir. Burada bir gün dahi sigortasız çalıştırılması cezai müeyyidelere neden olur. Zira işveren her çalışanına sigorta yaptırmakla yükümlüdür. Zira ortaya çıkarılması ve tespit edilmesi halinde geriye dönük sigortasız işçi çalıştırma işlemi nedeniyle cezai hükümler uygulanmaktadır.
Yasal mevzuata bağlı olarak 5510 sayılı yasayın 86. Maddesi altıncı fıkrası ve 85. Madde 5. Fıkrası SGK kaydı ile gereken yükümlülükleri süresi içerisinde yerine getirmeyen işverenlere asgari ücretin iki katı tutarı idari para cezası uygulanır denilmektedir.
Sigortasız işçi çalıştırma cezası
İşçi sigorta yapılıyor diye bilmesine rağmen iş yerinde sigortasız olarak çalışıyor olabilir. Bu gibi durumlarda şikayet edebilmesi ve müracaatta bulunması gerekir. Hatta şikayeti nedeniyle işsiz kalması halinde işverene dava açma hakkına sahip olacaktır. Burada şikayet eden işçi herhangi bir ceza ödemez. Sigorta kişinin hakları ile kendisi ve ailesinin sosyal güvencesidir. Bu güvencenin ellerinden alınması yasaktır. Kişinin kendisi ve ailesinin hastalığı yada kaza geçirmesi durumunda SGK ile sigortası kişileri koruma altına almaktadır.
Yapılan tahkikat sonucu işçinin griye dönek sigortasız çalıştırılması ele alınır. Zira bu geriye dönük süre 5 yıla kadar uzatılabilir. Bu tahkikat ile ne kadar süreyle sigortasız çalıştırıldıysa o süre zarfı için idari yaptırım cezası ile müeyyideleri uygulanmaktadır. Cezalar ise asgari ücret tutarı üzerinden hesaplanmaktadır. Geriye dönük olarak 1 günlük sigortasız işçi çalıştırmanın cezası 10 bin 8 TL’dir. Yani asgari ücretin brüt tutarı kadardır. Asgari ücrete yapılan zam ile birlikte bu rakamda artış gösterir.
SGK kaydı olmaksızın kaçak olarak çalıştırılması halinde 6 ay sigortasız çalıştırma cezası yine asgari ücret üzerinden hesaplanmaktadır. Güncel asgari ücret tutarı üzerinden yapılan hesaplamalar ile birlikte brüt ücret tutarı olan 10 bin 8 TL ile yapılan hesaplamalarda 6 ay sigortasız işçi çalıştırma cezası asgari ücretin iki katı ile 14 katına kadar çıkabilmektedir.
Hesaplamalar geriye dönük olarak yapılabilmektedir. Bu aşamada ne kadar süre geriye gittiğiniz önem taşır. Hesaplama ile sorgulamalardan biri olan 2 yıl sigortasız işçi çalıştırma cezası içinde bulunulan yılın Asgari ücreti ile önceki yılın asgari ücret tutarına göre hesaplanabilir. Bu tutarın belirlenmesinde idari yaptırım uygulamaya kurumun yetkisine bağlıdır.
Sigortasız işçi çalıştırma cezası
Çalışan işçi hakkını aramak için şikayet ile müracaatta bulunabilir. Bu anlamda sigortasız işçi çalıştırma şikayeti nereye yapılır sorusuna yanıtlar aranır. Başvuru yapabileceğiniz birkaç yol bulunmaktadır. Şahsen SGK il veya ilçe müdürlüğüne dilekçe ile yapılabilir. Bunun yanında sigortasız işçi çalıştırma şikayeti Alo 170 ile yapılabilmektedir. Alo 170 7/24 istenilen zaman diliminde aranabilen ve başvuru yapılabilen bir hizmet yoludur.
Yapılan başvuru ile birlikte şikayetin yapıldığı iş yerinde incelemelerde bulunan SGK Uzmanları tahkikat neticesinde sigortasız işçi çalıştırıldığını tespit eder. Bu tespite göre kişinin ne kadar süre ile sigortasız çalıştırıldığı belirlenir. Bu süreye bağlı olarak işverene sigortasız çalıştırma cezası verilmektedir.
İşçinin çalışma hakları kanunlarca güvence altına alınmıştır. Bu anlamda tespiti halinde yüksek para cezaları uygulanmaktadır. Bir kişinin işe başladığı gün işe başlama bildirgesi verilmesi gerekir. Burada bildirge verilmemesi halinde cezası 10 bin 8 liradır. Bu aşamada 1 ay sigortasız olarak çalıştırılması haline ceza miktarı 20 bin 516 TL olur. Bu rakam iki ay olması halinde 41 bin 32 liraya yükselir. Sigortasız işçi çalıştırma cezası çalışma süresi 5 ay olursa 102 bin 580 Liraya çıkar.
İşverene kesilen idari yaptırım kararı hukuki olarak tebliğ edilmektedir. Tebliğ ile birlikte sigortasız çalıştırma cezasının 15 gün içerisinde ilgili kuruma öderseniz yüzde 25 indirim söz konusudur. Yani kesilen cezanın ¾ ü ödenmektedir. Ceza peşin olarak ödenebilmektedir. Bu ödeme ile birlikte itirazın yolu açılabilir. İtirazlarda ilgili kurum ise Sulh Ceza Mahkemeleridir.
Sulh Ceza Mahkemesine yapılan itiraz başvurusu idari para cezasının tahsili ve takibini durdurmamaktadır. Tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde ceza ödemesi yapılmadığı takdirde işverene bu durum gecikme cezası ile gecikme zammı olarak yansımaktadır. Böylelikle daha çok ödemeler söz konusu olur.
İşveren sigortasız olarak işçi çalıştırdığını ilgili kurumlara yasal süresi geçtikten sonra belirleyebilir. Görevli memurlarca ortaya konulmayan ancak işverenlerce yapılan başvurulara istinaden sigortasız işçi çalıştırma cezaları 5510 sayılı yasanın ilgili hükümleri gereği yüzde 50 olarak uygulanmaktadır. Bununla birlikte kurumlarca kesilen idari yaptırım cezaları 10 yıllık zaman aşımı süresine tabi tutulmaktadır. Burada süre ise fiilin işlendiği tarihte başlamaktadır. İşçi ve işveren olarak sigortasız çalıştırmalar hakkında mağduriyetlerin yaşanmaması için danışmanlık hizmeti alınabilir.
İşçi genel itibarla çalıştığı yerde primlerinin yatırılmadığının farkına sonradan varabilir. Bu aşamada mağduriyetinin giderilmesi için işverene başvuru yapacaktır. Bu anlamda da olumsuz yanıt alması halinde beş yıl içerisinde dava açma hakkı bulunmaktadır. İşçi 30 gün çalışmasına rağmen bu süre daha az gösterilebilir. Bu gibi durumlarda da işçinin mağduriyeti söz konusu olacaktır. İşçi sonradan dahi olsa 30 gün çalışmasına rağmen eksik günler gösterilmesi, SGK prim matrahının düşük gösterilmesi gibi mağduriyetini fark etmesi durumunda işverene dava açabilir.
İşçinin işverene açmış olduğu dava aynı zamanda kamu davasına dönüşmektedir. Bu sebeple mahkeme resen araştırma yoluna gider. Bu araştırma neticesinde eksik çalışmaların hangi yıllarda, hangi dönemleri kapsadığı, hangi kazanç üzerinden hesaplanarak eksik yatırıldığı gibi ayrıntılar üzerinde durulur. Davanın açılmasında ise başvuruda verilen dilekçe ve belgelerinin bu durumu desteklemesi ve dayanak belgelerin özellikle bulunması gerekir. Yani kanıtlar soruşturmanın açılması, araştırılması ve dava açabilmeniz için önemli olmaktadır.
SGK kaydı ile birlikte primlerin yatırılmasına rağmen işçiye ödenen ücretlerde sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Hatta işveren sigortalı işçiye para yatırmasına rağmen bunu nakit olarak geri isteme yoluna gittiğine dair davalar söz konusudur. Bu gibi durumlarda işçi işverenine dava açma ve tazminat alma haklarına sahip olmaktadır. Bu gibi başvuru ile davaların açılması halinde işçi lehine sonuçlanan kararlar neticesinde işvene çok ağır idari yaptırım cezaları uygulanmaktadır.
Yeni işe alınan bir işçinin sigorta işlemleri özellikle işe başlamasından bir gün önce yapılması gerekir. Yani işe başladığı gün işçi sigortalı olarak görünmesi gerekir. Dijital ortamlar ile işe giriş bildirgesi günümüzde çok rahat verilebilmektedir.
Bu gönderi için yorumlar kapalı.